Opening route “Kleine Meer”

Eergisteren was het zover: de opening van route “de Kleine Meer” na een ingrijpende, langdurige en enorm kostbare hersteloperatie door Natuurmonumenten. Bij de Kleine Meer is in oktober 1944 heel zwaar gevochten tijdens de slag om de Schelde. Het terrein raakte bezaaid met bommen en granaten, die soms nog niet ontploft waren. Die explosieven, maar ook verhakkelde blikjes, moesten centimeter voor centimeter opgespoord worden met een ingenieuze metaaldetector. Ze werden gemarkeerd met talloze vlaggetjes (19 Euro/stuk), heel voorzichtig uitgegraven en pas daarna konden eindelijk de kraanmachinisten aan de slag.

Eind 2024, bij de eerste opruimactie, is een voormalig vuilstort gesaneerd. Daarna is de toplaag van het drooggevallen ven weg geschraapt waarbij tonnen grond zijn afgevoerd. De zakputten in het oosten en de afvoersloten zijn dichtgesmeerd met speciale leem om afvoer en lekkage te belemmeren.

De rododendronstruwelen in de bossen zijn met wortel en tak uitgetrokken. Zo kan neerslag beter in de bodem doordringen en lokaal grondwater aanvullen. De hoop is dat – nu neerslag langer wordt vastgehouden – het ven sneller gevuld raakt. Al die maanden was het terrein vanwege het explosiegevaar hermetisch afgesloten.

Natuurmonumenten nodigde op 17 maart 2026 de zusterorganisaties, grensparkpartners, gemeentelijke en provinciale overheden, aannemers, vrijwilligers, belangstellenden en andere betrokkenen uit voor de feestelijke opening. Van de VWG Bergen op Zoom waren Roland-Jan Buijs, Joep Rooijmans, Lucie Bult en Hidde Bult present. Roland-Jan heeft met zijn bedrijf Buijs Ecoconsult onder meer koepelnesten van rode bosmieren en ook bijzondere planten als Koningsvarens gemarkeerd om te voorkomen dat ze vernietigd zouden worden.

Lucie werkt wekelijks als vrijwilliger bij Natuurmonumenten, Joep en Hidde zijn betrokken bij het opstellen van het nieuwe Natura 2000-beheerplan voor de Brabantse Wal.

Piet Belde, de buurman die het boerenbedrijf naast het ven runde en er nog altijd woont, werd door Otto de Kat, boswachter communicatie van Natuurmonumenten in Zeeland en West-Brabant, uitgenodigd om als eerste het nieuwe hek te openen. Daarmee werd de vernieuwde route ontsloten. In twee groepen hebben we dat pad gevolgd.

Eerst passeer je de opgeschoonde Leemputten en daarna bereik je het westelijke uitzichtpunt.

Het pad loopt daarna wat verder af van de oevers dan in het verleden. Dit om verstoringen te minimaliseren. Bij de noordpunt kun je bij “de  Hoed” ook over het terrein uitkijken.

Bij de laagte die door medewerkers van Natuurmonumenten als “Grand Canyon” wordt aangeduid, krijgen we van boswachter René Wink meer uitleg over het opruimen van de Rododendrons en munitie. In de tussentijd vliegen groepjes Kruisbek over en klinkt de heldere contactroep van een broedpaar Zwarte Spechten in de buurt.

Bij de zuidpunt van de route meldt Otto de Kat aan de groep dat er “op vraag van een vogelaar die vanaf 1978 op de Kleine Meer de vogelstand volgt” een extra uitkijkpunt is gerealiseerd. Dat ligt op het allerlaagste punt van de wandeling. Toch staat het op de routekaart bij de start van de wandeling aangeduid als “De Bult”. Volgens Otto “een teken van waardering van de inspanningen van Lucie en Hidde voor de Kleine Meer”. Lucie en ik waren compleet overrompeld en aangenaam verrast toen we doorhadden dat het om ons ging.

Midden maart zou de Kleine Meer maximaal gevuld moeten zijn. Maar, door de droogte die vanaf zomer 2025 de Brabantse Wal teistert, staat het ven helaas nog bijna helemaal droog. Daarom maar hopen op betere tijden met een hoger grondwaterpeil. De grondwateronttrekking door Evides is al ten dele verminderd na 2010. Maar, de aanhoudende en stijgende grondwateronttrekking door landbouwers moet dan ook fundamenteel worden teruggedrongen. Helaas is daar voorlopig geen zicht op.

Hidde Bult, 19 maart 2026