Verslag excursie Noordzee Pelagic 11 Oktober 2025

Verslag en foto’s: Ingrid Donga

Al lang van tevoren had een aantal mensen zich opgegeven voor deze excursie op zee (in het Engels een Pelagic trip geheten) georganiseerd door “Dagje in de natuur”. Om klokslag 5.30 uur rijden we die ochtend weg uit Bergen op Zoom. Jeroen heeft een luxe vervoer geregeld en chauffeurt ons zonder problemen naar Den Helder. Het is onder de reizigers erg rustig, sommige hoor je een groot deel van de reis niet. Wellicht zien ze de dag al voorbijkomen aan de binnenkant van hun ogen.

Wanneer we een eind op weg zijn, voegt zich een auto van “Een Dagje in de natuur” op de snelweg in. Daarin twee mannen met op de achterbank een ton, aan de rechterachterkant staat het raam een stuk open. Ingrid is ervan overtuigd dat deze mannen ook naar Den Helder moeten en dat er in de ton visafval zit om te “chummen” (het overboord gooien van visafval om zeevogels dichter bij de boot te lokken). En jawel hoor, wanneer we ter plaatse komen staan de mannen hun spullen uit te laden om ze vervolgens aan boord te brengen.

Om 8.30 uur varen we uit. Iedereen is inmiddels fris en fruitig aan boord gestapt. We hebben er zin in! Er staat geen zuchtje wind, het wateroppervlak in de haven van Den Helder ligt erbij als een spiegel. Toch is er voorspeld dat er behoorlijk wat deining staat op de Noordzee. In de week voorafgaande aan de excursie heeft het flink gestormt waardoor het water op zee nog geruime tijd blijft doorgolven. Enfin, diegene die bang zijn om last te krijgen van zeeziekte nemen een “Primatourtje”.

Vanaf het moment dat we uitvaren beginnen de medewerkers van de dagtocht met het voeren van de vogels. Gelijk hangt er een zwerm vogels al krijsend achter de boot, waaronder veel Kokmeeuwen, Kleine Mantelmeeuwen en een enkele Zilvermeeuw. Ook worden er al druk waarnemingen genoteerd. Buiten verschillende vogels op de wal en overvliegende trekkende vogels zit er in de haven van Den Helder ook een IJsvogel.
Zodra we het ruime sop kiezen genieten we van de hele setting. Er schijnt mooi zacht licht dat over het Wad strijkt waar de veerboten van en naar Texel elkaar kruisen. Achter deze veerdiensten hangen plukken met zeevogels. We hopen met zijn allen dat deze vogels onze kant op komen met de wetenschap dat er nog steeds een Kleine Kokmeeuw in de buurt rondhangt. Twee weken eerder is deze uit Amerika afkomstige meeuw ontdekt tijdens dezelfde excursie van Dagje in de natuur.

En waarrempel, heel even laat deze knaller zich zien achter de boot. Het is een kort moment maar de vogel is goed te onderscheiden van “onze” Kokmeeuwen. Iets kleiner, donkerdere mantel, een zwarte snavel en roze pootjes. Het is met zoveel vogelaars aan boord niet zo moeilijk om hem tussen alle andere meeuwen uit te pikken. Helaas is het moment maar kort, hopen dat hij/zij zich op de terugweg ook nog laat zien.

We varen inmiddels al ter hoogte van het Noordzeestrand van Texel. De deining is inderdaad heftig, gewoon lopen wordt zo af en toe best lastig. Hierdoor wordt het ook een uitdaging voor de fotografen onder ons. Wanneer een vogel in beeld is, is hij ook even snel uit de zoeker verdwenen. Enfin, de aanhouder wint en er zullen mooie plaatjes geschoten worden over de dag genomen.

Zo af en toe drijven er Alken en Zeekoeten op het water en de eerste Jan-van-Genten komen op het “chummen” af. Of ze komen op de doorlopend achter de boot vliegende vogels af die al vanaf aan het begin van de tocht aangetrokken worden door het voeren… Groot gejuich op de boot wanneer deze Jan-van-Genten zich als een raket de zee in storten om zo hun stuk vis op te duiken. Het is een prachtig gezicht! Van lieverlee zien we steeds meer soorten.

Er ontstaat enige opwinding onder de opvarenden wanneer er een Vaal Stormvogeltje net onder de horizon voorbijvliegt. Hij is klein en snel maar, o zo leuk om deze soort te zien! De Noordse Stormvogel laat zich dichter bij de boot zien. Een stoere vogel (hij valt onder de kleine stormvogels) die het hele jaar (buiten het broedseizoen) door op zee te vinden zijn. Op zijn snavel heeft hij een buisje waardoor hij zout kan afscheiden. Zodoende kan hij het zout dat hij tijdens het foerageren binnen krijgt uitscheiden.

Ook de Grauwe Pijlstormvogel komt een bezoekje brengen. Sterker nog, hij strijkt neer net achter de boot op het water, waardoor we even wat langer van hem kunnen genieten.

Zo gaat het heel de dag door, ik bedenk me, dat de bezoekers op het strand van Texel in de verte een bootje zien varen met daarachter een sliert zeevogels. Leuk om het eens vanaf de andere kant te aanschouwen. Tussen de boot en het strand duiken af en toe de ruggen van Bruinvissen of een Zeehondenkop op. Aan de horizon zien we Zwarte Zee-eenden, Kleine Jagers en een Roodkeelduiker vliegt om de boot heen.

De uitleg is geweldig van de gidsen, wanneer er een Pontische of juveniele Geelpootmeeuw zich aandient wordt er precies verteld wat de kenmerken zijn waar we op moeten letten. Ondertussen wordt achter de boot nog steeds gevochten om een stukje voedsel. Blijkbaar is het voor de vogels nog steeds lucratiever om op deze manier aan voedsel te komen dan zelf iets te zoeken.

De dag vliegt voorbij, voordat we het weten zijn we weer in de buurt van het Marsdiep. En waar velen al op hoopte, de Kleine Kokmeeuw laat zich opnieuw zien! En hoe! Hij geeft een geweldige show, zelfs tot ver in de haven van Den Helder. Dan weer vliegend met de boot mee, dan weer op het water dobberend, poetsend, eten wegkapend. Iedereen heeft hem goed kunnen bewonderen! Wat een afsluiting van de tocht…

Iedereen keert weer tevreden naar huis, d.w.z. dat we afscheid nemen van Klaas die een paar dagen in de kop van Noord Holland op vakantie is. Op de terugweg doet de rest nog een “snelle hap” om vervolgens terug te rijden naar Bergen op Zoom.

Dank aan iedereen die mee is geweest met speciale dank aan de drijvende kracht achter deze dag. Jeroen, je hebt het geweldig geregeld!

Deelnemers waren: Carlo van den Aarsen, Gerard Brouwers, Ingrid Donga, Monique Gelten, Klaas Koopmans, Jeroen van Kruiningen, Steven van Leeuwen.

 
Soortenlijst Noordzee Pelagic 11 oktober 2025
* alleen gehoord.

1. Rotgans
2. Grauwe Gans
3. Krakeend
4. Wilde Eend
5. Wintertaling
6. Kuifeend
7. Eider
8. Zwarte Zee-eend
9. Houtduif
10. Turkse Tortel
11. Waterhoen
12. Meerkoet
13. Fuut
14. Scholekster
15. Wulp
16. Steenloper
17. Kanoet
18. Drieteenstrandloper
19. Visdief
20. Grote Stern
21. Dwergmeeuw
22. Drieteenmeeuw
23. Kleine Kokmeeuw
24. Kokmeeuw
25. Stormmeeuw
26. Pontische Meeuw
27. Zilvermeeuw
28. Geelpootmeeuw
29. Grote Mantelmeeuw
30. Kleine Mantelmeeuw
31. Alk
32. Zeekoet
33. Roodkeelduiker
34. Kleine Jager
35. Vaal Stormvogeltje
36. Noordse Stormvogel
37. Grauwe Pijlstormvogel
38. Jan-van-Gent
39. Aalscholver
40. IJsvogel
41. Blauwe Reiger
42. Slechtvalk
43. Ekster
44. Kauw
45. Zwarte Kraai
46. Pimpelmees
47. Cetti’s Zanger *
48. Goudhaan *
49. Winterkoning *
50. Spreeuw
51. Zanglijster
52. Koperwiek
53. Roodborst *
54. Zwarte Roodstaart
55. Huismus *
56. Heggenmus *
57. Huismus *
58. Witte Kwikstaart
59. Graspieper *
60. Oeverpieper
61. Vink
62. Groenling
63. Kneu
Bruinvis
Gewone Zeehond
Grijze Zeehond