Verslag excursie VWG-Bergen op Zoom Tiengemeten 29 maart 2026
Aanwezigen: Ingrid, Carlo, Corine, Daan, Gerard, Hans, Joep, Marike, Wim, Marloes, Ria, Jan, Thyme, Angelo, Nancy, Corina, Ton, Wendy, Jeroen, Marc (gids van Natuurmonumenten)
Van: Jeroen van Kruiningen
Zondag 29 maart stond de excursie naar Tiengemeten op de planning. Een prachtig eiland in het Haringvliet wat rond 2000 teruggegeven is aan de natuur. Het idee van deze excursie was om soorten te zien die eind maart in onze regionen arriveren vanuit hun overwinteringsgebieden ver zuidelijk van ons land.
Met de pond van 10:00, eerder kon niet, vertrokken 19 leden van onze vogelwerkgroep naar het eiland, op zich al een belevenis op zich! Op de boot voegde Marc Plaisier, medewerker communicatie en beleven van Natuurmonumenten zich bij ons. Jeroen kent hem en had hem gevraagd om ons te gidsen over het eiland waar hij ook werkt en Marc gaf aan het erg leuk te vinden dit te doen. En zo stond Marc op zijn vrije dag om 10:00 tussen de VWG-BoZ’ers op de boot naar Tiengemeten.
Bij aankomst deden we eerst ‘’een bakkie’’ in het bezoekerscentrum van Tiengemeten, een sfeervolle oude boerenschuur met rieten dak. Boerenzwaluwen broedden in voorgaande jaren IN het bezoekerscentrum, dat is nog eens een natuurinclusief gebouw!
Na een algemeen praatje van Jeroen en uitleg van Marc over het eiland aan de hand van een mooie wandkaart was het tijd om te gaan doen waar we voor kwamen: vogels kijken!
Deze excursie had naast vogels kijken nog een doel namelijk het opdoen van ervaring met een telproject van Sovon, LiveAtlas. Ingrid en Jeroen hadden dit bedacht om binnen onze vogelwerkgroep hiermee extra ervaring op te doen ter voorbereiding van het vogelatlasproject van Sovon wat in december 2026 gaat starten. Aan het eind van dit verslag zijn de vier door Jeroen geregistreerde tellingen opgenomen. Het kilometerhok van de derde telling hebben we geprobeerd met zo veel mogelijk mensen te tellen die zelf hun tellingen noteerden. Op basis van de vragen die opborrelden tijdens het tellen is er best wat geleerd!
Kort na het verlaten van het bezoekerscentrum hoorden we een Rietzanger in het riet baltsen, voor velen de eerste van het jaar! Erg fijn die periode waarin er vele momenten zijn waarop ‘’de eerste van het jaar’’ gezien en/of gehoord wordt van een bepaalde vogelsoort. Rondom het bezoekerscentrum ‘’huizen’’ nog diverse Ringmussen, deze konden ook snel genoteerd worden op de soortenlijst in LiveAtlas. Nadat we de paar weinige huisjes op het eiland gepasseerd waren kregen we uitzicht over twee waterpartijen. Het wandeltempo zakte naar nul, de statieven werden uitgeschoven om de telescopen op te stellen en de vogelnamen waren niet van de lucht. ‘’Watersnip overvliegend’’, ‘’Kleine Zilverreiger, daar, laagvliegend’’, ‘’Ruim tien Tafeleenden op die plas’’. Voor wie dit allemaal in LiveAtlas wilde noteren was er geen tijd om vogels te kijken, heerlijk die rijkdom in aantallen vogels en soorten!
Zeearend! De eerste Zeearend van de dag vloog in de verte en al snel werd er een tweede exemplaar bij gezien, beide onvolwassen vogels gebaseerd op de staart die niet zuiver wit maar bruin/wit was en een niet volledig gele snavel (kenmerk van adult Zeearend). Wat leuk is aan het vogels kijken met zoveel paar ogen is dat er altijd dingen opgepikt worden die je heel goed alleen zou kunnen missen. Zo bleek een van de meeuwen die bij de Zeearend vloog een Pontische Meeuw.
Aan vogels geen gebrek, op de plassen links en rechts van het pad bevonden zich veel soorten watervogels: Middelste Zaagbek, Brilduiker, Nonnetje, Tafeleend, Smient, Wintertaling, Wilde Eend, Krakeend, Fuut, Knobbelzwaan, Grauwe Gans en nog meer.
Nadat we weer een stukje gelopen hadden volgde weer een ‘’eerste van het jaar momentje’’, een zingende Fitis in de struikjes. Die dag volgden er nog zo’n vier Fitissen na deze waarneming.
Er vlogen opvallend veel Bruine Kiekendieven op Tiengemeten, diverse paartjes met baltsgedrag werden gezien. Sommige jagende vogels kwamen erg dichtbij, prettig voor de fotografen onder ons.
Vanaf het uitkijkpunt de Vliedberg hadden we mooi uitzicht over het moeras ten noorden hiervan en niet onbelangrijk, ook uitzicht met meelicht. Een paartje Nonnetjes waren vanaf hier mooi te zien. Op deze plek vlogen ook diverse Oeverzwaluwen over. Bij het horen van de typische mauwende roep van deze vogel klonk het haast in koor ‘’Zwartkopmeeuw’’. Ook een soort die vooral in het voorjaar en de zomer wordt waargenomen. En wie het geluid kent ziet er nog veel meer!
Voor wie na het lezen van dit verslag graag dezelfde route als ons wil wandelen, we liepen de route Wintertaling op het eiland. Na ongeveer een uur wandelen liepen we in oostelijke richting langs verruigde rietkragen. Rietzangers, die net terug zijn uit Afrika, waren hier opvallend talrijk. Over heel de dag werden er zeker 18 baltsende vogels genoteerd.
Op een gegeven moment liepen we het derde kilometerhok in vanaf het begin van de excursie. Jeroen gaf nog een korte uitleg over LiveAtlas en moedigde zoveel mogelijk mensen aan het komende kilometerhok mee te tellen. Kort na het starten van de telling klonk het hoempend geluid uit het riet van de Roerdomp. Helaas was het maar van korte duur waarna niet iedereen deze vogel hoorde, maar later kwam er nog een herkansing. De tweede Pontische Meeuw (tweede kalenderjaar) voor de dag vloog over. De vogel verdween niet snel uit beeld en kon door iedereen goed gezien worden. Aan de hand van foto’s werden diverse kenmerken gedeeld van deze lastig te determineren vogel.
Pontische Meeuw, 2e kalenderjaar. Foto Jeroen van Kruiningen.
Toen Corine afscheid nam van de groep omdat ze de boot van 14:10 wilde halen kwam het besef van de tijd. We waren ontzettend langzaam door het veld gegaan wat me deed herinneren aan een uitspraak van onze voormalig voorzitter ‘’met het tempo van een grazende koe door het veld gaan’’. Dat was wel van toepassing, maar tegelijkertijd ook een teken dat er veel te zien was.
En daar klonk weer een schitterende vogelzang uit het riet, een aarzelend begin van wat roepjes, gevolgd door prachtige heldere rollers: een Blauwborst. Gelukkig kregen we deze vogel ‘goed’ in beeld, weliswaar dichtbij maar met vol tegenlicht.
Na een korte stop waarbij de een vooral door de telescoop tuurde en de ander een bakje koffie uit de thermosfles nuttigde bogen we af naar het noorden richting het ‘’Noordpoldertje’’. De groep was met 20 mensen aan de grote kant en viel daardoor vaak in tweeën uiteen. Al verloren we elkaar natuurlijk nooit uit het oog. Dat bleek ook toen er een Roerdomp gehoord werd, deze werd gelijktijdig door de voor- en achterhoede opgepikt en onderling gedeeld. Deze keer kon zo goed als iedereen de Roerdomp horen die overigens gewoon rond het middaguur aan het hoempen was.
Het laatste deel van de route voerde langs een paar akkers waar nog landbouw bedreven wordt. Hier liepen reeën in een groep (sprong) te foerageren. Bij het tellen van de groep bleken het er 16 te zijn! Brandgans, Witte Kwikstaart, Spreeuw, Tjiftjaf, er konden continue waarnemingen genoteerd worden. Toen we bijna bij het bezoekerscentrum waren versnelden sommigen de pas om de boot van 15:10 uur niet te missen. Dat bleek toen er uiteindelijk nog maar drie mensen, Gerard, Marc en Jeroen met de telescoop op zoek waren naar hun eerste Zomertaling van het jaar. En dat lukte, Marc zag een mannetje die kort na het waarnemen langdurig uit beeld verdween, maar het geduld werd beloond en dit prachtige eendje was met de telescoop goed zichtbaar, +1 op de daglijst!
Eenmaal aangekomen bij het bezoekerscentrum was er nog tijd voor een bakje koffie alvorens op te stappen op de boot van 15:10 uur. Dit moment werd benut om Marc hartelijk te bedanken voor het gidsen van onze groep en de uitleg over het eiland. Namens de Vogelwerkgroep Bergen op Zoom werd een boek en een door Ingrid met de hand geschilderd mokje overhandigd aan Marc.
De soortenlijst kwam uit op ongeveer 64 soorten (niet alle soorten werden door iedereen gezien).
De vier LiveAtlas tellingen zijn opgenomen aan het eind van dit verslag. Niet alle namen van medetellers zijn hierin opgenomen. Inmiddels is dat op de website van Sovon wel gebeurd maar dit is niet in dit verslag verwerkt.
Soorten gezien:
- Brandgans
- Grauwe Gans
- Knobbelzwaan
- Bergeend
- Zomertaling
- Slobeend
- Krakeend
- Smient
- Wilde Eend
- Pijlstaart
- Tafeleend
- Kuifeend
- Brilduiker
- Nonnetje
- Middelste Zaagbek
- Wintertaling
- Fuut
- Dodaars
- Houtduif
- Waterhoen
- Meerkoet
- Scholekster
- Kievit
- Watersnip
- Tureluur
- Kokmeeuw
- Zwartkopmeeuw
- Pontische Meeuw
- Zilvermeeuw
- Grote Mantelmeeuw
- Kleine Mantelmeeuw
- Aalscholver
- Lepelaar
- Roerdomp
- Kleine Zilverreiger
- Grote Zilverreiger
- Sperwer
- Bruine Kiekendief
- Zeearend
- Buizerd
- Kauw
- Zwarte Kraai
- Pimpelmees
- Koolmees
- Rietzanger
- Oeverzwaluw
- Boerenzwaluw
- Cetti’s Zanger
- Fitis
- Tjiftjaf
- Zwartkop
- Winterkoning
- Spreeuw
- Zanglijster
- Blauwborst
- Heggenmus
- Ringmus
- Huismus
- Witte Kwikstaart
- Graspieper
- Vink
- Groenling
- Kneu
- Rietgors
